ترجمه : فصل در بيان استصحاب [ تعريف استصحاب ] در حجّيّت استصحاب از حيث اثبات و نفى بين اصحاب اختلاف بوده و اقوالى پديد آمده است . مخفى نماند كه عبارات علماء در تعريف استصحاب اگرچه مختلف و باهم فرق دارند ولى مىتوان گفت كه جملگى به يك مفهوم و يك معنا اشاره دارند و آن عبارتست از : ابقاء حكم يا موضوع ذى حكمى كه در بقايش شكّ داريم و وجه ابقاء و سرّ آن يا از جهت بناء عقلاء است در احكام عرفيّه‌اشان برآن بطور مطلق و يا اجمالا كه يا از باب تعبّد حكم بابقاء كرده و يا بخاطر ظنّ ببقاء كه از ثبوت و وجود سابق مشكوك ناشى شده است مىباشد . و يا جهت حكم ببقاء دلالت نصوص و اخبار برآن بوده و يا ادّعاى اجماعى كه برآن نموده‌اند و ان‌شاءالله بطور تفصيل مدرك حجّيّت استصحاب را در آينده بيان خواهيم نمود و مىگوئيم كه آيا مدركش بناء عقلاء بوده و يا دلالت نصوص و اخبار و يا احيانا اجماعى كه ادّعاء شده مىباشد . سپس مرحوم مصنّف مىفرماين : مخفى نباشد معنائى كه براى استصحاب بيان كرده و گفتيم عبارتست از : ابقاء حكم يا موضوع ذى حكمى كه در بقايش شكّ داريم . معنائى است كه براى نزاع در آن قابل بوده و به لحاظش بعضى مىتوانند آن را نفى و گروهى بطور مطلق يا اجمالا اثباتش كرده و سپس در وجه اثباتش و اينكه مدرك آن چيست باهم باختلاف بپردازند چه آنكه بديهى و ضرورى است اگر معناى استصحاب عبارت باشد از : نفس بناء عقلاء بر بقاء يا احيانا ظنّى كه از علم به ثبوت شىء در